Het bos is een levend systeem met ecologische, economische en sociale functies die met elkaar in balans moeten blijven.
Onze expertise
Bosbouw is vakmanschap met een lange traditie, maar voor Bureau voor Natuur is het meer dan dat.
Wij zijn langjarige beheerpartner voor gemeentes, landgoedeigenaren en verenigingen van boseigenaren. Dat betekent dat we niet alleen losse bosbouwdiensten leveren, maar het hele traject overzien: van bosbeheerplan en inventarisatie tot dunning, verjonging en uitvoering in het veld. Met ons eigen buitenteam voeren we kleinschalige beheermaatregelen zelf uit. Zo weten we wat werkt, omdat we de effecten van onze eigen adviezen jaar na jaar zien.
Visie en geduld
Bij Bureau voor Natuur beheren we zoveel mogelijk op een natuurvolgende manier, bijvoorbeeld volgens de Pro Silva principes: het optimale behoud en gebruik van bosecosystemen, waarbij de ecologische en sociaaleconomische functies van het bos op een duurzame en winstgevende wijze worden vervuld. Dat vraagt om visie, geduld en verantwoordelijkheid. Als één van die pijlers wankelt, heeft dat gevolgen voor het hele systeem – en dus ook voor ons als bosbouwers.
Vakmanschap
Wij zien bosbouw als vakmanschap met een lange traditie, maar altijd met het oog op moderne uitdagingen. Onze mensen hebben gespecialiseerde kennis van bosbouwtechnieken, houtproductie, inventarisatiemethoden en bosontwikkeling op de lange termijn. Die kennis zetten we in om bossen niet alleen ecologisch waardevol te maken, maar ook economisch duurzaam.
Diensten aanpak
Onze bosbouwspecialisten werken door heel Nederland aan het meten, markeren, verzorgen en oogsten van bomen. Hierbij passen we de principes van duurzaam bosbeheer toe, waarbij we streven naar een optimale balans tussen houtproductie, natuurwaarden en recreatief gebruik.
Bosbouwkundige inventarisaties
Bureau voor Natuur heeft een zeer ervaren bosbouwtak, waarvan meerdere medewerkers gespecialiseerd zijn in het uitvoeren van bosbouwkundige inventarisaties. Voor al onze beheren voeren wij elke beheerperiode een SBI (Systematische Bosbouwkundige Inventarisatie) uit. Op deze manier krijgen we inzicht in alle karakteristieken van het bos en hoe deze zich gedurende de tijd ontwikkelen.
“Wat je niet kunt meten, kun je niet beheren. Goede bosbouwkundige inventarisaties vormen de basis voor elke beslissing in het bos.”
Tevens voeren wij voor de zuidelijke helft van Nederland het meetwerk voor de Nederlandse Bosinventarisatie uit. Ten slotte voert Bureau voor Natuur al lange tijd SyHI en Woodstock inventarisaties uit voor de grootste terrein beherende organisaties in de Zuidelijke helft van Nederland. Van het Hulkesteinse bos in Flevoland tot de bossen op de Meinweg, van bossen op zware kleigronden in Zeeuws-Vlaanderen tot de Gemeentebossen op de arme zandgronden van de Kempen. Wij hebben bijna alles wel gezien en gemeten.
Onze inventarisaties geven inzicht in onder meer:
Boomsoortensamenstelling en -verhoudingen
Leeftijdsopbouw en -spreiding
Voorraad staand hout (in kubieke meters)
Bijgroei en oogstpotentieel
Kwaliteit van het hout
Ecologische kenmerken zoals dood hout en natuurlijke verjonging
Deze gegevens vormen de basis voor zowel het beheerplan als voor concrete beslissingen over dunningen, oogst en verjonging.
Bostracken
Bostracken is een intensieve blesmethode voor opstanden met een hoge diversiteit in structuur, menging en soortsamenstelling. Waar een reguliere blesronde overzicht geeft op bestandsniveau, gaat bostracken een stap verder: je werkt boom voor boom door het bos en maakt keuzes over structuur, menging, flora- en fauna-elementen, dood hout, aftakelingselementen, continuiteit van verjonging en houtkwaliteit.
De methode is bij uitstek geschikt voor opstanden waar het overzicht en het toekomstperspectief lastig te volgen zijn door de complexiteit van de structuurlaag. Een ‘boots on the ground’-aanpak zoals bostracken geeft dan de houvast die je nodig hebt om goede beheerkeuzes te maken.
Bostracken is een methode die zijn oorsprong heeft bij de bosgroepen en inmiddels breed wordt toegepast in gevarieerde bossen waar standaard bleswerk tekortschiet.
Blessen en houtmeten
Een van de belangrijkste taken van een bosbouwer is blessen. Hierbij wordt gekeken welke bomen bevorderd en welke bomen weggehaald dienen te worden. Deze worden door de blesser vervolgens voorzien van een verfmarkering, waarbij elke kleur en elk symbool een eigen betekenis heeft.
Doormiddel van blessen kan een bosbouwer sturen in de soortensamenstelling, structuur en leeftijdssamenstelling van een bos. Hierbij houdt de blesser altijd de doelstellingen en visie van het bos in gedachten. Buiten onze eigen beheren worden we vaak gevraagd door andere terreinbeherende instanties om bleswerk op hun gronden uit te voeren. Hierbij gaan we uiterst zorgvuldig te werk en houden we contact met de terreineigenaar om zo tot het gewenste resultaat te komen. Onze blessers zijn gewend om met een eigenaar mee te denken en indien gewenst van advies te voorzien.
Na het blessen worden de te oogsten bomen gemeten met een boomklem. Hiermee wordt de diameter van elke gebleste boom gemeten. Ook worden er per soort in elke opstand van meerdere bomen de hoogte gemeten. Voor het meetwerk volgen wij de meeste recente “Richtlijnen voor het meten van Rondhout voor de Verkoop 2024”. Deze verzamelde gegevens worden door ons op de computer met een speciaal softwareprogramma uitgelezen en gecontroleerd. Tevens berekent dit programma het totaal aantal kuubs per soort en per opstand volgens de Methode DIK.
Deze gegevens worden in onze eigen beheren gedeeld met houthandelaren die hier hun prijs op kunnen baseren. Bij blesklussen voor andere TBO’s worden deze bij de oplevering digitaal toegestuurd naar de beheerder.
Houtoogstbegeleiding
Onze medewerkers zijn ervaren in het begeleiden van houtoogsten voor onze eigen beheren. Door duidelijk te communiceren en genoeg toezicht te houden wordt ervoor gezorgd dat de houtoogst naar wens wordt uitgevoerd.
“Een goede houtoogst vraagt om deskundige begeleiding – zowel voor de optimale opbrengst als voor het minimaliseren van de impact op het blijvende bos.”
Tijdens de houtoogst wordt toezicht gehouden. Hierbij is het belangrijk te letten op het gebruik van het terrein zoals wegen en paden, verstoring van de omgeving, naleving van de Omgevingswet en beschadigingen of vervreemding aan toekomstbomen. Takafval en dood hout wordt in het bos achtergelaten en levert na een aantal jaren nieuwe biotopen.
We werken samen met betrouwbare aannemers en houthandelaren, maar houden altijd de regie over het proces. Zo zorgen we ervoor dat de houtoogst niet alleen economisch rendabel is, maar ook met respect voor het bosecosysteem wordt uitgevoerd.
Zagen en opsnoeien
Bosverpleging omvat de kleinschalige beheermaatregelen die zorgen voor optimale groei, stabiliteit en structuur in een (jong) bos, en waarmee je de soortensamenstelling kunt sturen en stimuleren. Het is het onderhoud dat een bos op de lange termijn gezond en waardevol houdt.
Voorbeelden van werkzaamheden:
Aanleggen van manpaden
Manpaden verhogen de werkbaarheid en het overzicht in een jong bos. Een beheerder kan daardoor eenvoudiger en efficienter werken, zonder het bos onnodig te betreden en te beschadigen.
Zuiveren
Het gericht weghalen van bepaalde soorten ten behoeve van andere. Denk aan het vrijzetten van berken in een monotone dennenopstand, of het bevoordelen van gewenste soorten in een gemengde aanplant.
Zagen, opsnoeien en vrijmaaien
Uitgevoerd met bosmaaier, motorzaag of handgereedschap, afhankelijk van de situatie en het terrein. Opsnoeien verbetert de houtwaarde en het overzicht; vrijmaaien geeft kansrijke individuen de ruimte om zich te ontwikkelen.
Bureau voor Natuur voert bosverpleging uit met een eigen ervaren buitenteam. We werken kleinschalig en doelgericht, altijd in lijn met het beheerplan en met oog voor de ecologische waarden van het bos.
In ons buitenteam hebben we verschillende medewerkers die bevoegd zijn om zaagwerk en snoeiwerk uit te voeren. Binnen onze eigen beheren proberen we, buiten de machinale houtoogst om, zoveel mogelijk zelf uit te voeren.
Hierdoor hebben we veel ervaring in bosmaaien van ongewenste opslag. Het zagen, ringen en (op)snoeien van volwassen bomen, waarbij we de boomveiligheidssnoei kunnen uitvoeren met een hoogwerker. Sinds kort “kloppen” wij ook op kleine schaal Amerikaanse eiken, een arbeidsintensiever alternatief voor ringen, maar wel met beter resultaat.
Met name het opsnoeien van toekomstbomen is een specialistische taak die direct invloed heeft op de houtkwaliteit. Door op het juiste moment en op de juiste wijze takken te verwijderen, kunnen we noestvrij hout produceren dat een hogere waarde vertegenwoordigt. Ook het vrijstellen van toekomstbomen door concurrerende bomen weg te nemen vraagt om een geoefend oog en een zorgvuldige uitvoering.
Langjarig bosbeheer
Bureau voor Natuur is voor veel boseigenaren meer dan een uitvoerende partij. Wij zijn de vaste beheerpartner die het bos kent, de eigenaar begrijpt en het lange-termijnperspectief bewaakt.
Dat betekent in de praktijk:
Opstellen en actualiseren van bosbeheerplannen
Jaarlijkse werkplannen met begroting van kosten en opbrengsten
Directievoering bij uitvoering door derden
Boomveiligheidscontroles (VTA)
Begeleiding bij houtverkoop en subsidietrajecten
Beplantingsplannen en bosverjonging
GIS-werkzaamheden en kartering
We werken voor gemeentes, landgoedeigenaren en verenigingen van boseigenaren in Brabant, Limburg en de Veluwe. Van jonge aanplant op voormalige akkers tot oude landgoedbossen; we kennen de bostypen, de terreinomstandigheden en de mensen die er werken.
Vragen aan Bureau voor Natuur?
Persoonlijk contact staat centraal bij Bureau voor Natuur. Stel gerust je vraag aan onze medewerkers, zij beantwoorden deze met plezier! Of kijk eens bij alle veelgestelde vragen.
Wij helpen je graag met alle bosbouwkundige aspecten van je bosgebied:
Blessen en houtmeten voor optimale dunning en houtoogst
Bosbouwkundige inventarisaties (SBI) om inzicht te krijgen in je bosbestand
Begeleiding van houtoogst en verkoop
Opsnoeien van toekomstbomen voor waardevermeerdering
Adviseren over boomsoortenkeuze en bosverjonging
Maatwerk bij kleine of complexe opstanden
Onze specialisten werken door heel Nederland, dus of je nu een klein bosperceel hebt of een groot bosgebied beheert, wij denken graag met je mee. Van professioneel advies tot praktische uitvoering – we staan voor je klaar.
Een akkerbouwer verbouwt zijn aardappelen en oogst ze hetzelfde jaar. Een bosbouwer verbouwt bomen tot kwaliteitshout, maar kan daar tussen de 50-200 jaar over doen. “Boompje groot, bosbouwertje dood” zoals we soms gekscherend zeggen. Dit maakt bosbouw tot een van de meest duurzame vormen van grondstofproductie.
We zijn van mening dat bosbeheer niet afhankelijk moet zijn van de aan- of afwezigheid van grote subsidieprojecten, maar veel stabieler is met een duurzaam economisch beleid dat rekening houdt met ecologie en recreatie. Waarbij subsidieprojecten zo nu en dan wel voor extra impulsen kunnen zorgen.
Duurzaam geteeld hout is bovendien een hernieuwbaar alternatief voor materialen met een hoge CO2-voetafdruk zoals beton en staal.
Bosbeheer is de overkoepelende term voor alle activiteiten om een bos in stand te houden – van natuurbeheer tot recreatie en houtproductie. Bosbouw richt zich specifiek op de economische kant: de duurzame productie van hout. Goed om te weten: deze twee staan niet haaks op elkaar.
Hoewel er vaak met een kwade blik wordt gekeken naar de kap van bos, gebeurt dit ook door mensen die zelf graag een douglas tuinhuisje, een geïmpregneerd grenen schutting, of een gevel van Zweeds rabat. De Nederlandse bosbouw zorgt ervoor dat we niet alles uit verre landen hoeven importeren, maar ook hout op een duurzame manier uit eigen land kunnen produceren. En door kleinschaligheid en sturing op de diversiteit van boomsoorten kan de ecologische waarde van het bossysteem juist verbeteren.
Bij Bureau voor Natuur beheren we zoveel mogelijk op een natuurvolgende manier, bijvoorbeeld volgens de Pro Silva principes: het optimale behoud en gebruik van bosecosystemen, waarbij de ecologische en sociaaleconomische functies van het bos op een duurzame en winstgevende wijze worden vervuld.
De waarde bepaal je door twee factoren: hoeveel hout er staat en van welke kwaliteit het is. Om het volume te bepalen, kun je individuele bomen meten of met steekproeven werken. Voor grote opstanden is het verstandig om professionele meetapparatuur in te zetten.
Naast volume is kwaliteit essentieel: de combinatie van boomsoort (foutloos eikenhout is duurder dan foutloos populier), dikte en lengte (dikke, rechte stammen zijn waardevoller), en stamkwaliteit (vrij van kwasten en rot). Tot slot is de houtprijs erg afhankelijk van de Europese markt. Europese tekorten bij zagerijen doen de houtprijs stijgen (bijvoorbeeld afname import door oorlog Oekraïne) en overschot laat de houtprijs dalen (massale fijnsparsterfte na droogte 2018).
Een praktische benadering is meerdere houtkopers te vragen jouw opstand te taxeren. Zo krijg je een realistisch beeld van de marktwaarde van je hout.
Een succesvolle houtoogst vraagt om goede voorbereiding, begeleiding en afronding:
Voorbereiding: Bepaal duidelijk wat gekapt moet worden. Markeer de te vellen bomen helder in het veld (blesronde). Regel de nodige vergunningen of meldingen. Selecteer een betrouwbare uitvoerder en maak duidelijke schriftelijke afspraken over prijs, voorwaarden en werkmethode.
Uitvoering: Begin met een gezamenlijke ronde door het terrein om de werkzaamheden toe te lichten. Wees regelmatig aanwezig tijdens de oogst om te controleren of alles volgens afspraak verloopt. Stuur bij waar nodig. Houd de bodemtoestand in de gaten en beperk spoorvorming door gebruik van vaste rijpaden.
Afronding: Loop na afloop samen het terrein na. Controleer of alle gebleste bomen zijn geveld en of het terrein netjes is achtergelaten. Check eventuele schade en spreek herstel af. Rond de financiële en administratieve afhandeling correct af.
Door actief te begeleiden, zorg je ervoor dat de houtoogst zowel economisch rendabel als ecologisch verantwoord verloopt, met minimale schade aan het blijvende bos.
