Waar gehakt wordt, vallen spaanders

Inmiddels zijn er ruim 30.000 nieuwe bomen en struiken geplant, het plantseizoen is afgerond en we zitten midden in het broedseizoen. Rust in bos- en natuurgebieden is op dit moment van groot belang, zodat er weer een nieuwe generatie kan ontstaan. De scheppen hangen weer aan de muur en de kettingzagen krijgen hun jaarlijkse beurt. De mensen van Bureau voor Natuur zijn druk met monitorings- en onderzoekswerk en doen, zoals altijd, hard hun best om de natuur te helpen.

De hele winter is er hard gewerkt om diverser bos te creëren, en zo het bos weerbaar te maken tegen de extremen van klimaatverandering. Diverser bos aanplanten is belangrijk voor het behoud van bos in een veranderend klimaat, maar het is geen oplossing tegen het sterven van bomen als gevolg daarvan. Voor sommige soorten is het toekomstperspectief beperkt, zeker op plekken die niet ideaal zijn.

De Douglas: een soort onder druk

De Douglas is zo’n soort. In het verleden is hij veel aangeplant voor houtproductie, en daarvoor is hij met zijn prachtige hout erg geschikt. Helaas zijn de gevolgen van klimaatverandering en weersextremen in het bos tussen Vessem en Wintelre nog elke dag zichtbaar. Er sterven nog steeds veel Douglassen als gevolg van de extreem natte winters van 23/24 en 24/25. Omdat deze bomen zijn aangeplant voor houtproductie (soms al meer dan 100 jaar bezig met groeien, hout produceren, CO2 vastleggen en kapitaal opbouwen), kiezen wij er vaak voor om (een groot deel van) de bomen nu te oogsten. Dode bomen laten wegrotten in het bos heeft ook zijn waarde, maar bij een exoot is die waarde beperkt en daarom zonde. Bovendien is de overgang van een monocultuur Douglas naar een monocultuur doodhout geen vooruitgang in diversiteit.

De knoop doorgehakt

Afgelopen winter hebben wij voor de gemeente Eersel al veel (bijna) dode Douglassen moeten laten weghalen. Vlak voor het einde van de winter kwam daar nog een stuk bij. Een Douglasvak uit 1934 stond er vorig jaar al slecht bij en toen is al het grootste deel van het oppervlak geoogst. De oorzaak: een lage plek in het bos die erg lang nat bleef. De hoop was dat de overstaanders het zouden overleven; het ergste qua extreem weer was immers achter de rug. Helaas bleek het te laat. Ook Douglassen die er een jaar geleden nog aardig bijstonden, waren op sterven na dood. Tegen het eind van de winter is de knoop doorgehakt: de bomen moeten er deze winter nog af, zodat het prachtige hout nog benut kan worden.

Vakmanschap loont

De houthandelaar die elders in het bos bezig was met de reguliere houtoogst is gevraagd een prijs te bieden voor het oogsten van deze bomen. De bosbouwers van Bureau voor Natuur vonden echter dat het mooie hout van deze bomen meer waard moest zijn. Daarom is ervoor gekozen om de bomen door onze eigen beheermedewerkers te laten oogsten. Daarna is het hout aan de weg verkocht, met als resultaat: een betere prijs én een beter opgeleverd bos, door het vakmanschap en de passie van de medewerkers van Bureau voor Natuur.

En wat gaat er met die winst gebeuren? Die investeren we in de toekomst, door weer een nieuwe generatie bos aan te planten.

Van boom tot bouwmateriaal: geen afval in de houtketen

Het hout krijgt nu diverse duurzame toepassingen. Het dikke Douglas-langhout wordt ingezet als constructiehout voor kapschuren en bouwhout; een hoogwaardige bestemming voor rondhout dat aan het sterven was. Wist je trouwens dat er in de houtketen eigenlijk geen afval bestaat? Boomstobben, takken en toppen blijven in het bos achter en zorgen voor nutriënten. De stammen worden verzaagd en kunnen voor eindeloos veel doeleinden worden gebruikt en hergebruikt. Reststukken worden verwerkt tot plaatmateriaal, en aan het einde van de keten kan hout nog worden gebruikt voor energie.

Zo wordt een tegenslag toch nog een mooi verhaal en staat er over een paar jaar weer een nieuwe generatie bos te groeien.